Liburuetatik ikasten

Bigarren hizkuntzen irakaskuntza: hurbilpen historikoa

2011-08-14T10:55:00.000+02:00

Hizkuntzen irakaskuntzaren begirada historikoa egiteko, ez da beharrezkoa oso atzera joatea: XX. mendearen bigarren partetik hastea nahikoa izan daiteke gaur egungo didaktika zertan oinarritzen den ulertzeko.

Gaur dakardan liburua oso egokia da bigarren hizkuntzen eta atzerriko hizkuntzen didaktikaren nondik norako nagusiak ulertzeko. Ikuspegi historikoa baliatzen du proposamen didaktikoak azaleratzeko eta horregatik, oso aproposa izan daiteke ikasgelako esperientziaz haratago joan nahi duten hizkuntz irakasleentzat:

Omaggio Hadley, Alice (1993). Teaching Language in Context. Boston, Massachusetts: Heinle & Heinle (2. edizioa)

Komunikaziorako gaitasunaren kontzeptuaren hasieratik abiatuta, egin diren ikerketak aztertu eta hortik abiatuta, liburuan zehar hainbat adibide eskaintzen du askotariko jarduerak diseinatzeko. Hizkuntza eta hizkuntz gaitasuna zertan den, zein teoria desberdin eta metodologia garatu diren XX. mendearen bigarren parte horretan zehar, nola eman feedbacka ikasleei (ikerketetan oinarriturik)...

Duen "baina" edo "kontuz" ohar bakarra da 1993an argitaratutakoa dela, beraz, metodologiaren azken-azken aurkikuntzen bila bazabiltza, liburu honetan ez dituzu aurkituko, baina oso osasuntsua da jakitea nola iritsi garen gaur egun gauden lekura.

Elkarreragin sozio-diskurtsiboa eta diskurtsoaren azterketa

2011-08-08T19:16:00.000+02:00

Diskurtsoaren azterketaren inguruko marko teorikoak eta ikerketa-metodologiak arakatzen nenbilela, Genevako Psikologia eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko ikerketa-ildoa Euskal Herrian zertan den jakin nahian, liburu hau iritsi zitzaidan eskuartera orain dela hilabete batzuk, duela egun pare bat arte irakurtzeko modurik izan ez dudana:

Plazaola, I., Alonso Fourcade, M.P. (ed.) (2007). Testuak, diskurtsoak eta generoak. Euskal testuen azterketa korrontea. Donostia: Erein

Oso gomendagarria da bereziki Jean-Paul Bronckart-en lana gertuagotik ezagutzeko, ez sakonki lantzeko (horretarako, hobe bere lanak irakurtzea, noski) baina bai bere ibilbidearen berri izateko eta, garrantzitsuagoa dena, berarekin batera bere ildoak Euskal Herrira eta euskal testuen azterketara ekarri dutenen lanak ezagutzeko.

Lehen blokean, ildo elkarreragile sozio-diskurtsiboaren ibilbidea azaltzen da, bereziki Jean-Paul Bronckart-en ibilbidearekin batera, eta hortik aurrera, bigarren blokean, ikerketa-ildo honetan Euskal Herrian gauzatu diren hainbat ikerlanen berri ematen da: Itziar Idiazabal, Itziar Plazaola, Maria Pilar Alonso Fourcade, Luis M. Larringan, Matilde Sainz Osinaga, Inés Mª García Azkoaga, Mariam Bilbatua, Begoña Ocio eta Roberto Mielgo ikertzaileen ekarpenak.

Amaieran, 3. blokean lexiko proposamenak egiten dira. Besteak beste, proposatzen den modeloa izendatzeko, frantsesezko Interactionnisme socio-discursif izendatzeko, euskaraz Interakzionismo sozio-diskurtsiboa proposatzen da.

Aipagarriena da 2007an argitaratua denez, oso aproposa izan daitekeela ikerketa-ildoaren nondik norako nagusiak eta zalantzak, hutsuneak, egin beharrekoak berehalakoan ikusteko.

Idatzizkoaren ebaluazioa

2010-08-30T09:22:00.000+02:00

Idatzizko lanen ebaluazioan, idaztea zer den galdetu behar diogu geure buruari, nola interpretatzen dugun idazteko prozesua eta zein eredu edo teoria hartuko dugu kontuan. Horrez gain, pentsatu behar dugu zein den ebaluazioaren helburua, alegia, nolako informazioa erauzi nahi den ebaluazio horretatik, norentzat, zertarako...

Erabaki horiek nola hartu laguntzeko, gida ona da Sara Cushing-en liburu hau:

Cushing, S. (2002). Assessing Writing. Cambridge: Cambridge University Press.

Liburu honetan, egin diren ikerketen laburpena egiten da, eredu nagusien azalpena, eta horretan oinarriturik aurkezten ditu idatzizko zereginak diseinatzeko gako nagusiak.

Horrez gain, idatzizko testetan teknologiak izan dezakeen eragina azaltzen du laburki.

Liburu honen balio handiena azalpenen argitasuna da. Xehetasun asko eman baino gehiago, diziplina honetako puntu nagusiak eta erreferentziako autoreak aipatzen ditu, irakurleari interesatzen zaion alderdian sakontzeko arrastoak ematen dituelarik.

Idatzizko testuen ebaluazioa: diagnosirako eskalak eraikitzen

2010-08-15T13:13:00.000+02:00

Tesiari heltzeko garaia iritsi da eta IKTak, ikaskuntza-plataformak eta komunikaziorako gaitasuna nolabait bateratzeko asmoa dudanez, oso lagungarri ikusten dut kasualitatez HABEko liburutegian aurkitu berri dudan liburu hau:

Knoch, Ute (2009). Diagnostic Writing Assessment. The Development and Validation of a Rating Scale. Frankfurt: Peter Lang. ISBN 978-3-631-58981-6
(bertsio elektronikoa: pdf, 2,8MB)

Ute Knoch-en tesia da, Auckland Unibertsitatean aurkeztua. Kontu asko dira interesgarri ikerketaren ikuspegitik, besteak beste hauek aipatu nahi nituzke:

- Diagnosirako probak egiaztatzeko proben desberdinak izan behar dute: ariketa zehatzagoak, eskala bereziak eta berehalako feedbacka

- Idatzizkoaren ebaluaziorako ikerketak hiru multzotan sailka daitezke: probagilea (candidate), zeregina (task) eta balioztatze sistema (rating). Hiru kategoria hauek azpikategoriatan bana daitezke eta azpikategoria bakoitzari lotutako ikerketak kontsultatu, norberaren ikerketan edo diagnosi-proban moldaketak egiteko.

Adibidez: proposatzen den zeregin bakoitzak eragin erlatiboa du zehaztasunean, konplexutasunean eta jariotasunean. Eskatzen den output-aren konplexutasunak, adibidez, ez du eragin nabarmenik zehaztasunean edo jariotasunean, soilik konplexutasunean. Probagilearen zehaztasun-maila ebaluatzeko, hobe da bakarrizketa/elkarrizketa zereginak erabiltzea, esanguratsuagoak baitira.

- Ordenagailu bidezko kalifikazio batzuk asko hurbiltzen dira pertsona ebaluatzaileen emaitzetara. Adibidez, e-rater tresnarekin eginiko ikerketen arabera, gizaki ebaluatzaileekiko adostasuna emaitzetan %87tik %94erainokoa da. Desberdinak dira makina batek eta gizaki batek egin ditzaketen ebaluazioak, baina pertsona-makina ebaluatzaile-bikoteak eratzeak asko azkartuko luke proben kontrasteen denbora eta baliabideak aurreztu.

Ikerketa honen helburua da idatzikoaren diagnosirako erabiltzen diren eskalak hobetzea, bai fidagarritasunean eta bai erabilgarritasunean. Interesatzen bazaizue, bertan ikusiko dituzue erabilitako deskriptore enpirikoak. Neu behintzat, adi-adi ari naiz ikerketa irakurtzen.

Jatorrizko testuak berreraikitzen: literaltasunarekiko mendetasuna

2009-12-26T07:10:00.000+01:00

Izenburua ikusi bezain laster, garbi izan nuen liburu hau ezinbestez erosi behar nuela, inoiz baino beharrezkoago baitzaigu irakasleoi testuen berreraikitze eta berregiteei buruzko prozesuak ulertzea.

Normalean, hizkuntza-eskoletan egiten ditugun lan gehienak testuak sortzeari lotutakoak izaten dira, testuak eraiki, antolatu, garatu eta ebaluatu, baina gutxitan hartzen ditugu bost edo sei testu desberdin gai bati buruzko lan bat egiteko; eta berez, horixe izaten da hizkuntza idatzian gehien egiten dugun testu-era mundu akademiko eta profesionalean. Hala, gerta liteke ikasle batek oso maila ona ematea hizkuntza-irakasgaietan eta lan eskasak idaztea gainerako irakasgaietan, jatorrizko testuekiko mendetasun handia duten testuak, hain zuzen.

Helduen artean, hutsune hori nabarmena da adibidez Administrazioko 4. Hizkuntz Eskakizuneko probetan. Aztertzaile gabiltzanok oso gutxitan ikusten ditugu ondo egindako laburpenak, testuko edukia ondo hautatuta, azalduta eta josita dituzten laburpenak. Honetan badakit faktore asko daudela tartean, baina hizkuntza aberatsa duten askok egiten dute huts proba honetan, zer pentsatua ematen du, zalantzarik gabe.

Ez dugu, ez, testuekin lan egiten irakasten. Hizkuntza-gaietan segitzen dugu "testuen iruzkinen" formatu zaharkitua segitzen eta unibertsitatera iristen diren ikasleak, ikasle onak direnean ere, galdu egiten dira testuen artean. Gai hauek kezka sortzen badizute, liburu hau gomendatuko dizut:

Ruiz Flores, Maite (2009). Evaluación de lengua escrita y dependencia de lo literal. Barcelona: Graó

http://www.grao.com

Liburuan zehar, analisi teorikoa alderdi praktikoei oso lotua egiten da. Adibidez, eskolako lan hauen inguruan hausnartzen da: nola formulatu testuen inguruko galderak, laburpenen gakoak, erroreen inguruko erroreak, ebaluazio-motak edo zer-nolako lanak egin daitezkeen eskoletan literaltasunarekiko mendetasunetik urruntzeko.

Behin eta berriz begiratzeko moduko liburua, oso gomendagarria irakasle guztiontzat.

Hezkuntza birtuala psikologiaren ikuspegitik aztertuta

2009-09-20T04:53:00.003+02:00

Bai, onartzen dut: Psikologian lizentziatua naiz eta nabarmentzen zait. Nire lan-ibilbide guztia hezkuntzari lotua eman dut zeregin askotan, baina azkenean psikologo arima dudala onartu behar dut. Aspaldi esan zidan lankide-lagun psikologo batek, ikusten zela ez nintzela pedagogoa, eta nik ez nion ulertzen; baina bai, psikologo sena hori azaleratzen zait deskuidatzen naizenetan.

Eta orain, ingurune birtualen ebaluazioan buru-belarri sartzen ari naizela, tesia dela eta besteak beste, liburu eder hau argitaratu dute:

César Coll eta Carles Monereo (Editoreak) (2008). Psicología de la educación virtual. Madril: Morata

Monereoren lanak gustuko nituen lehenago ere, bereziki "Estrategias de aprendizaje" liburua, baina autoreen zerrenda ikaragarria da: Coll bera, Hezkuntzaren Psikologian katedraduna, Javier Onrubia, Teresa Mauri, Elena Barberá, Jordi Adell... zerrenda luzeagoa da eta denak autore sendoak.

Eskuliburu honek ondo biltzen ditu IKTen inguruan eraiki diren ikaskuntza-teoriak, baina aldez aurretik ohartarazten dut ez dela liburu praktiko-xamur bat, "IKTak erabiltzeko 10 ideia" edo horien antzekoak. Liburu honekin irakurlea ondo janzten da azken urteotako proposamen teorikoez.

Gai mordo bat biltzen ditu eta ezin dut sintesi arin bat egin, baina besterik ez bada ere, lantzen diren azpigaiak ekarriko ditut:

IKTen inpaktua Hezkuntzan eta Hezkuntzaren Psikologian: hezkuntzaren eszenatoki berriak, sozializazio-prozesuen aldaketa, emozioen kudeaketan izan duten eragina... baita bideojokoen eragina ere. Horrek diseinu tekno-pedagogikoan izan duen eragina eta praktikak
Ikaskuntza birtualeko faktoreak eta prozesu psikologikoak: ikaslearen baldintzak eta soslaia, irakaslearenak eta hizkuntza-kode berriak, formatuak
Ikaskuntza-irakaskuntzarako ingurune birtualak: autozuzendutako ikaskuntza, emulazio sozio-kognitiboetan oinarritutako inguruneak, kasu eta problemen ebazpenari lotutakoak, ikaskuntza kolaboratiboan oinarritutakoak eta jakintzaren adierazpen bisualean oinarritutakoak.. Ingurune birtualen analisiari beste bi atal eransten zaizkio: estandarren gaia eta komunitate birtualena
Oinarrizko gaitasunen ikaskuntza-irakaskuntza ingurune birtualetan: alfabetatzea, alfabetatze digitala, ikaskuntza-estrategien ikaskuntza inguru hauetan, komunikazio-gaitasunaren ikaskuntza eta informazioaren kudeaketari lotutakoa

Beno, ze, ez al da tentagarria ;-)

Problemetan Oinarritutako Ikaskuntza, PBL famatua

2009-07-27T13:20:00.005+02:00

Han-hemenka ari naiz azken urteotan entzuten PBL (Problem Based Learning) "the ultimate methodology" edo irakaskuntza salbatuko duen metodologia berritzaileena dela. Metodologia hau oso lagungarria dela iruditzen zait, hori argi eta garbi esango dut gaizkiulertuak saihesteko, baina ez da berria eta ez da bakarra.

Halako joera dago metodologiaren formula magikoen bila, denok berdin jokatu beharko/ahalko bagenu bezala. Adibidez, oso gutxi entzuten ari naiz galderetan oinarritutako ikaskuntzari buruz, ikasleei galderak ematetik ikasleek euren galderak egitera iristeko ikas-prozesua, hitz gutxitan esatearren. Hala ere, PBLak oso ondo koadratzen du ikaskuntza teknikoan, Lanbide Heziketan, ingenieritzan eta halakoetan, batez ere prozeduren ikaskuntzak pisu handia duen ikaskuntza-prozesuetan.

PBLa XIX. mendearen amaieran formulatu zen eta artean ere ez zen berria izango, nahiz eta inork ez zuen beharbada bataiatu. Honela definitzen da aurkeztu nahi dudan liburuan:
"sistema didáctico que requiere que los estudiantes se involucren de forma activa en su propio aprendizaje hasta el punto de definir un escenario de formación autodirigida" (19. or.)

Prozedura halako zerbait izango da:

Ikasleei problema bat proposatzen zaie
Ikas-beharrak identifikatzen dira, zer jakin behar den problema ebazteko: terminologia, prozedurak, kontzeptuak...
Informazioa eskuratzen da: irakaslearen laguntzaz, materialen bitartez, bibliografiaren laguntzaz...
Problema ebazten da edo problema berriak identifikatzen dira eta berriz hasten da prozesua

Prozedura hau, noski, gidatuago, autonomoago, konstruktiboago, konduktistago... egin daiteke. Alegia, PBL metodologiak ez du, berez, ikaskuntza esanguratsuagoa ekartzen, baina aurrerapauso bat behintzat izan daiteke eta proiektu ikusgarriak ere lor daitezke.

PBL metodologiaz gehiago jakiteko, liburu hau baliagarria da. Argia da eta batez ere PBLn sartu nahi duenarentzat gida arina da, marko teorikoa pixka bat aurkezten du eta tresnak eskaintzen ditu prozedura diseinatzeko eta lana ebaluatzeko. Ondo, beraz, lan txukuna:

Escribano, Alicia, Del Valle, Ángela (koord.) El aprendizaje basado en Problemas. Una propuesta metodológica en Educación Superior. Madrid: Narcea

IKTetan oinarritutako irakaskuntzaren kalitatea baloratzen

2009-06-29T12:17:00.004+02:00

Hortxe gabiltza, bete-betean, ikas-zentruetako IKT heldutasuna neurtu nahian (edo akreditatu nahian, hobeto esanda). Hezkuntzarako eskaini zaigun eredua oso kuantitatiboa da eta aurretik pasatako (jasandako) kalitate-ereduen antz izugarria du. Hementxe Zibereskola blogean azpimarratutako ahuleziak:

http://zibereskola.blogspot.com/2009/05/debilidades-del-modelo-madurez-tic.html

Egia da marko bat beharrezkoa dela ikastetxeak gidatzeko, orain arteko ekimenak "solte" samarrak izan baitira orokorrean, irakasle motibatuenek aurrera eramandako ekimen onak, kalitatezkoak, baina ez hainbeste ikastetxe gisa koherentziaz eta modu integratuan mamitutako esperientziak. Horixe bilatzen du, besteak beste, IKTen Heldutasun Ereduak. Hala ere, ikuspegi pedagogikoa, heldutasun pedagogikoa, objektibizatzen zaila denez, galdu egiten da adierazleen artean. Erraza da jakitea urruneko backup kopiarik egiten den, baina askoz zailagoa da arbel elektronikoaren erabilera balio erantsia den ikaskuntza prozesuan ala pantaila zuri garesti bat baino ez.

Ba IKTen heldutasun teknologikoa eta pedagogikoa ebaluatzea interesatzen bazaizue, hona liburu ezinbesteko bat:

Barberà, E., Mauri, T., Onrubia, J. (koord.) (2008). Cómo valorar la calidad de la enseñanza basada en las TIC. Pautas e instrumentos de análisis. Bartzelona: Graó Argitaletxea

Adierazleak, irizpideak eta gidak ditu, dauden daudenean erabiltzeko edo nork bere kasura egokitzeko. IKTen irakaskuntza ebaluatu nahi baduzue, ezer prestatzen hasi baino lehen begiradatxo bat emaiozue, lana aurreztuko dizue eta ebaluazio sistema sendoagoa eraikitzen lagunduko dizue.

Identitate eta hiritartasun birtuala

2009-04-07T11:37:00.008+02:00

Ikasleei identitate birtuala eraikitzen lagundu behar diegula entzun dut azken boladan behin baino gehiagotan. Baina nola irakatsi zehazki zer den ez dakigun zerbait?

Liburuetatik ikastea gustuko dudanez, etxeko liburuen artean birpasatzen jarri naiz, ze azkenean, identitatea zer den pentsatu behar dugu lehenik identitate birtuala zer den ulertzeko, nire ustez. Liburu hauxe dut eskuartean:

Bartolomé, M. (koord.) (2002). Identidad y ciudadanía. Un reto a la educación intercultural. Madril: Narcea

Bertan artikulu interesgarriak ditugu gai hau ikertu eta ikasgeletan lanean aritu diren adituek idatziak. Ideia asko daude, nik oraingoan hauek azpimarratuko nituzke eta testuinguru birtualera egokitu:

- Identitatea norbanakoaren nortasuna nortasun kolektiboan oinarriturik eraikitzea dela esan daiteke. Pertenentzia-taldeekin batera eraikitzen dugu oroimen abstraktua lagun.

Hori birtualera pasata, esan daiteke teknofoboek edo lurkerrek web 2.0 eta bere sistema euren identitatearentzako mehatxutzat hartzen dutela eta ondorioz, nahiago dutela teknologia ikuspegi teknizista batetik hartu. Analogia gisa esango genuke hauek direla euskaltegira datozenak titulua behar dutelako edo lanean eskatu dietelako. Hauek konbentzitzeko erakutsi behar zaie identitate birtualak ez diela identitate ez-birtuala lapurtuko, elkargarriak direla, identitate-aniztasuna posible dela erakutsi. Bestela, orduak sartuko ditugu eurei ikastaroak ematen eta alferrikakoa izango da, ez dute irakaskuntzan integratuko.

Gazteei berriz, erakutsi behar zaie identitate birtuala ez dela zertan amaitu ludikotasun sozialean, ikaskuntza tresna ludikoa ere izan daitekeela. Baina ulertu behar dugu transferentzia hori egin behar dutela. Askotan esaten da gazteek ez dutela arazorik tresnak erabiltzeko eta hori egia da, baina oso kostatzen zaigu irakasleoi ikasle-identitate birtuala ikus dezaten (ez dakit honi nola deitu, beharbada ikaskuntza-identitate birtuala?)

Identitate birtuala eraikitzeko geure nortasuna "deseraiki" eta interneteko gure identitate birtual anitza berreraiki behar dugu, pertenentzia-talde askotako identitate berriak sortzeko gure nortasuna zatituegia sentitu gabe.

- Hiritartasuna dimentsio askoko kontzeptua da eta adjektibo hauekin lotzen da: kosmopolita, globala, arduratsua, aktiboa, kritikoa, kulturanitza, bereizia, demokratikoa, soziala, ingurumenari lotua, berdintzailea, ekonomikoa. Finean, bi dimentsio nagusi azaleratzen dira: dimentsio politikoa (arauak, eskubideak, onarpena) eta dimentsio psikologikoa (balioak, portaera, bizikidetza).

Hiritartasun birtualean ere portaera egokiak, desegokiak eta arau-hausleak identifika ditzakegu. Hiritartasun birtualerako gaitasuna garatzeko hizkuntzak zeresan handia du, hizkuntza-kodearen erabilera egokia bereiztea testuinguruaren arabera eta kode hori deskodetzen trebatzea, alde batetik, eta jarrera kritikoa izatea, bestetik. Hiritartasuna etengabe eraikitzen denez, asertiboki lan egiteko jarrera irakatsi eta bultzatu behar da, kritika negatiboak gainditzeko.

Horrez gain, hiri birtual globalean nortasun aniztasun aldiberekoa dugula hartu behar dugu kontuan, aldi berean baikaude taberna giroan, lan-giroan, ikaskuntza-giroan, familian... Identitate aniztasuna espazio anitzetan gauzatzen da ia aldi berean eta horrek garuneko trebetasun batzuk garatzea eskatzen du, batez ere erregistroak etengabe moldatzen eta aldatzen aritzea, testu laburrak, elkarrizketak, diskurtso harilduak...

Gai konplexua da oso eta, ondorioz, oooso interesgarria. Oraindik emango digu zer pentsatu asko.

Eleaniztasuna eta gaitasun komunikatiboaren garapena

2009-03-30T19:33:00.003+02:00

Liburu hau bilduma bat da berez, EHUk udako ikastaroetan 2004. urtean gai honi buruz egin ziren aurkezpenen bilduma. Hizkuntzen irakaskuntzaren oinarri teorikoaren birpasarako oso baliagarria iruditu zait, baita, bide batez, eskoletan etorkinekin egiten dituzten hizkuntza proposamenen berri izateko ere.

Hauxe erreferentzia:
Lasagabaster, D., Sierra, J.M. (argit.)(2005). Multilingüismo, competencia lingüística y nuevas tecnologías. Bartzelona: ICE

Halakoak bildu dira bertan:
- Hizkuntzaren irakaskuntzak kultur kontzientzia kritikoa garatu behar du (critical cultural awareness) hiztunak euren eguneroko mundutik beste kultura batzuetara hurbiltzeko, analitikoki eta kritikoki hausnartu eta bere ondorioak atera ditzan.

- Cummins-en eredua ekartzen du gogora eta aldamiajearen ideiari lotuta aurkezten du Elizabeth Coelho-k bere atalean. Horrela, jarduerak ardatz baten arabera antolatzen ditu, zeinetan bi continuum dauden: kognitiboki eskakizun baxukoak-altukoak eta testuinguru edo aldamio sendokoak-eskasekoak. Horrela, proposatzen du kognitiboki eskakizun baxuko jarduera aldamiatuetatik aldamio gutxiko eta kognitiboki eskakizun handia duten jardueretara pasatzea, ikas-prozesuan zehar. Horren araberako adibideak eskaintzen ditu taula batean antolaturik, Lehen Hezkuntzan aplikatzeko batez ere baina ideia batzuk har ditzakegu.

- Cummins-ek berak bi atal ditu liburu honetan, batez ere bere programa e-Lecture aurkezteko (nire ustez, ezer berririk ez, aplikatu ohi dugun metodologian oinarriturik) eta batez ere azpimarratzen du identitatean inbertitu behar dela, norbere hiztun identitatetik abiatu eta ikasten ari den hizkuntzan ere identitatea eraiki, batzuetan norberaren ama-hizkuntzan arituz eta progresiboki ama-hizkuntza gutxiago erabiliz.

Errepaso azkar bat eman nahi badiozue teoriari, oso egokia da liburu hau, laburra eta arina.

Sormenaren ebaluazioaren eskuliburua

2009-01-17T23:37:00.002+01:00

Orain CREANOVA Europako Proiektuan hasi naizelarik, sormenaren inguruko alderdi teorikoak gainbegiratzen jarri naiz. Izan ere, proiektu honetan EHUko gure taldeak aztertu behar du zein ikaskuntza-bidek sustatzen duen berrikuntza LHn eta zein den sormenaren garrantzia berrikuntza horretan (hitz gutxitan esatearren).

Bizitzaren kasualitateak: duela hilabete batzuk erosi nuen eskuliburu hau, beno, nituen, bi ale baitira:

de la Torre, S., Violant, V. (coord.) (2006). Comprender y evaluar la creatividad. Un recurso para mejorar la calidad de la enseñanza. Malaga: Aljibe.

Hainbat autorek idatzitako artikuluen bilduma da, eta koordinatzaileek dezente idatzi badute ere, nahiko anitza da edukia. Hona adibide batzuk:

- Gervilla, A.: Creatividad y actividad profesional
- Claro, F.: Descubrimientos y creatividad científica
- Ferreiro, R.: El papel del grupo en la creatividad
- Albarrán, H.: Liderazgo creativo

Beste asko daude eta ikuspegi orokorra eta zabala izateko oso baliagarria dela iruditzen zait. Zabalduko ditut bertatik ateratzen ditudan ideia batzuk nire ikuspegitik berreraikirik.

Poesia, jakinduria iturri

2009-01-10T10:44:00.003+01:00

Askotan, zientzian mugitzeko ikerketak edo, gehienez ere, saiakerak irakurtzen ditugu. Poesia gehiago irakurriko bagenu, irudimen handiagoa izango genuke arazo zientifikoei erantzuteko.

Sarrionandiak aspaldi argitaratu zuen liburu hau eta bereak denak dira onak baina hau bereziki gustatu zitzaidan. Mundu osoko poesiaren bilduma ederra da. Lehen argitaraldia 1983koa da, bigarrena 1995koa eta esku artean dudana 2006ko ale berri-berri bat da.

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak. (Poesia, itzulpena). Iruñea: Pamiela

Maisu, zalantzarik gabe. Zaila bat aukeratzen baina hau jarriko dut hemen (beste batzuk ixiltasunean baititut gorderik):

HORMA ZATI BAT
HORMA zati bat falta da ene bizitzaren iparraldean,
Ni hutsune horri atxikirik borrokatzen naiz,
Ustekabeari,
Etengabe borrokatzen naiz ene ahuldade guziaz.
Harria epel dagoenean ere
Nik ez dut berreraiki nahi,
Nik sortu egin nahi dut.

Nik konprenitu dut ezin dela harrian norbere burua aurkitu.

Ezin hobeto adierazi. Mila esker, Joseba, Christine Billard-en poema maisuki itzultzeagatik.

Eta, bide batez, Castillo Suarezen beste hau oparituko diot neuk Sarriri ausardiz:

Esperantza bezain mingarria da
helbiderik gabeko amodioa

C. Suarez (2004). Spam poemak. Donostia: Elkar

Komunikazio-gailuen bilakaera gizartean

2009-01-10T10:29:00.002+01:00

M. Castells erreferente serioa eta fidagarria da IKTen , analisiaren arloan zalantzarik gabe, eta aurkeztu nahi dudan liburu hau bera mugarri da hurrengo ikerketetarako.

Bertan azaltzen da nola hedatu diren sakelako telefonoak munduan, zein ordain-sistemaren pean eta nolako kosteekin. Arloa ikertzeko metodologia finkatzeaz gain, hain azkar aldatzen den mundu honetan erreferentziarako erabil ditzakegun datuak bildu ahal izan dituzte. Telefónica Fundazioak finantzatu badu ere, itxuraz behintzat independientea ematen du datu-bilketan.

Hauxe liburua:
Castells, M., Fernández-Ardèvol, M., Linchuam Qiu, J., Sey, A. (2007). Comunicación móvil y sociedad. Una perspectiva global. (Jatorrizkoa ingelesez: Mobile Communication and Society (2006). Bartzelona: Ariel

Bideojokoak eta ikaskuntza

2008-09-21T12:36:00.011+02:00

Bolada honetan hausnartzen aritu naiz bideojokoek ikaskuntzarako duten botereari buruz. Bi arrazoi nagusi ditut horretarako:

1. Ikaragarria iruditzen zait zein erraz barneratzen den bideojokoetako konplexutasuna, bai edukiena, bai mandoen erabilera oharkabea. Bideojokoek ikaskuntza printzipio oinarrizkoenetara jotzen dute eta orokorrean planteamendu konduktistak badituzte ere, itsua izan behar da ez ikusteko ikaskuntza-diseinu onak daudela azpian. Harrigarriena: bideojokoak diseinatzen dituztenen artean ez dituzu pedagogoak ikusiko...

2. Uda honetan, lehenago nuen wii-a osatzeko aukera izan dut wii-board (wii-fit izenez ezagunagoa) eta mp4 bat erosi ordez psp-a erostea erabaki dut. Horrela, bi jokamolderekin esperimentatzeko-gozatzeko aukera dut orain: interfaze eraginkorra bata eta mugatua, teklatu xumean oinarritua bestea. Bi jokatzeko modu hauek aplikazioak izan ditzakete ikaskuntza-irakaskuntza prozesuetan. Pedagogo eta psikopedagogook bitartekoak bagenitu bideojoko onak garatzeko gure katalogoetako konpetentziak lantzeko...

PSParekin internetera konekta naiteke, skypeatu, musika entzun, bideoak ikusi... eta, ah, bai, bideojokoetara jokatu
Telebista yoga egiteko erabiltzen dut, eskiatzeko, boxeatzeko, tenisean aritzeko eta SuperMario64ra jolasteko

Edonola ere, garbi daukat ikasitakoaren transferentzia gako dela bideojokoen erabilera pedagogikoan.

Gomendagarria da liburu hauxe irakurtzea edo gain-begiratzea behintzat, duela urte pare bat eskuratu nuena:

Gee, James Paul (2004). Lo que nos enseñan los videojuegos sobre el aprendizaje y el alfabetismo. Malaga: Aljibe (aulae bilduma)

edo jatorrizko bertsioan:

Gee, James Paul (2003). What video games have to teach us about learning and literacy. New York: Palgrave Macmillan

Edukiak irakurrita, segur aski erakargarriago egingo zaizue:

1. Introducción: 36 formas de aprender un videojuego
2. Ámbitos semióticos: ¿Es una "pérdida de tiempo" jugar con los videojuegos?
3. Aprendizaje e identidad: ¿Qué significa una semielfa?
4. Significado situado y aprendizaje: ¿Qué debe hacer tras haber destruido la conspiración global?
5. Decir y hacer: ¿Por qué Lara Croft no obedece al profesor Von Croy?
6. Modelos culturales: ¿Quiere ser el Sonic azul o el Sonic oscuro?
7. La mente social: ¿Cómo se recupera el cadáver después de haber muerto?
8. Conclusión: ¿Engañados o no?

On egin!

Analysing Casual Conversation

2008-01-10T02:27:00.001+01:00

Beste liburu ikusgarri bat:
Eggins, Suzanne & Slade, Diana (1997). Analysing Casual Conversation. New York: Continuum. ISBN 0-304-33729-3

Ikertzaile hauek lan itzela egin dute eguneroko elkarrizketak aztertzen. Urte luzeetako lanaren emaitza da liburu hau, metodologia argikoa, baina gehien gustatu zaidana da bat-bateko elkarrizketen garrantzi soziala eta psikologikoa azpimarratzea.

Askotan ematen du lankideekin, lagunekin, familiartean berriketan ari garenean denborapasa hutsean gabiltzala. Hori ez da, inolaz ere horrela: etengabeko posizio-hartzean gabiltza, gure estatusa kokatzen, harremana behin eta berriz berreraikitzen.

Hona hemen sarrerako aipamen bat:
"despite its sometimes aimless appearance and apparenlty trivial content, casual conversation is, in fact, a highly structurates, functionally motivated, semantic activity. Motivated by interpersonal needs continually to establish who we are, how we relate to others, and what we think of how the world is, casual conversation is a critical linguistic site for the negotiation of such important dimensions of our social identity as gender, generational location, sexuality, social class membership, ethnicity, and subcultural and group affiliations. In fact, we will be arguing in this book that casual conversation is concerned with the joint construction of social reality." 1997:6

Bai, ados, ez du ezer berriegirik deskubritu planteamendu honetan; baina ikerketa bera garrantzi handikoa iruditzen zait hori dena sistematizatzea eta ikertzea lortu dutelako, eta hori benetan zaila da. Besterik ez bada, deigarria da jakitea ikerketa-gune izan diren elkarrizketak 1983tik 1995 bitarte jaso dituztela. Elkarrizketak bat-batekoak dira, espontaneoak, bizitza errealeko testuinguru benetakoetan gertatuak:
- lagunarteko afarietan
- familiartean: gurasoak eta seme-alaba helduak
- familia zabalean: aitona-amonak eta biloba helduak
- lanean, kafe tartean: gizonezko hutsez osatutako taldea fabrika baten, emakumezkoz osatutako beste bat ospitale baten eta sexuak nahastutako lantalde baten

Seguru noizean behin erreferentziatuko dudala ene lanetan.

Hernández Pina eta beste (2005). Aprendizaje, competencias y rendimiento en Educación Superior

2007-08-31T20:00:00.000+02:00

Orain arte unibertsitateko gaitasunen inguruan irakurri dudan libururik egokiena iruditzen zait. Zergatik? Ba kontzeptu garrantzitsuenak oso argi daudelako azalduta baina aldi berean, asko sakontzen duelako gaitasunen inguruan egin diren ikerketetan.

Hiru eredu azaltzen ditu: SAL, 3P eta SOLO

SAL eredua (Student Approaches Learning): ildo hau Marton eta Saljö-k zabaldu zuten 1976an eta eredu honen garapenaren tesi nagusia da ikasleak bi ikusmolde nagusi izan ditzakeela zereginei aurre egitean: azaleko ikusmoldea edo ikusmolde sakona. Eredu hau oso zabaldua da unibertsitate irakaskuntza literaturan besteak beste oso argigarria eta xumea delako, ulerterraza (laburpen taula 17. or.). Eredu honetan oinarritu dira ondorengo biak:

Irakaskuntza-ikaskuntzako 3P eredua (Biggs, 1993): Iragarpena (Presagio), Prozesua eta Produktua. Ikasleak testuingurua atzematen duen moduaren arabera eta bere helburuen, motibazioaren, sentipenen arabera ekiten die zereginei (ikusmolde azalekoa edo sakona); hauek dira prozesuko eragileak. Produktua lortutako emaitzak dira: arrakasta, efikazia... Adierazle hauek hartu behar dira kontuan sistema ondo dabilen ikusteko eta ebaluazioa egiteko. Liburu honetan argitzen da nola bultzatu diseinu pedagogikoaren bitartez ikasleek ikusmolde sakona hartzea

SOLO taxonomia (Structured of the Observed Learning Outcomes) (Biggs, Collins, 1982). Taxonomia honek ahalbidetzen du zeregin baten emaitza sailkatzea eta ebaluatzea bere egituraketaren arabera. Taxonomia honen oinarria da ikaslearen gaitasun ezatik gaitasunerako bidean ikasleek zereginen osagaiak konprexutasun gorakorrean: aurre-egituraketa maila, egituraketa bakarreko maila, egituraketa anitzeko maila, erlazionala eta abstrakzio zabaldukoa.

Esan daiteke, laburki esatearren, liburu honetan Goi Mailako Hezkuntzako gaitasunen gako nagusiak daudela, baita ikerketa-ildo nagusiak ere. Azaleko irakurketa eginda, gaitasunen definizioa eta justifikazioa ulertzen laguntzen du eta irakurketa sakonagoa eginda, irakaskuntza ikertzaileontzat laguntza handia da egiten duen sintesi bikainagatik.

Ideia bat egiteko, 135 orrialde baino ez ditu baina denbora eskatu dit irakurtzeak etengabe hausnarketara bultzatu nauelako.

Abrahamson, E., Freedman, D.H. (2007). Elogio del desorden

2007-08-28T23:59:00.000+02:00

Bai, badakit, ez da libururik zientifikoena, beste batzuk ditut iladan honen aurretik, baina ezin tentazioari eutsi!

Hauxe duzue izenburu osoa:

"Elogio del desorden: armarios atiborrados, despachos desordenados y planes improvisados pueden hacer del mundo un lugar mejor". Bartzelona: Gestión 2000

Liburu hau nolabait kontraproposamen bat da Estatu Batuetan zabaltzen ari den negozio baten aurrean: organizatzaile profesionalak. Elkartearen izenak grazia egingo dizue: NAPO :D

Bi aipamen soilik. Lehenengoa, jakina, Einstein-ena: "si un escritorio desordenado y repleto de cosas es una señal de una mente desordenada, entonces, ¿de qué es señal un escritorio vacio?"

Eta bigarrena, nire lankide batzuei dedikatzen diet:
"En particular, el mundo académico es un paraíso sin restricciones donde imperan los despachos desordenados, hasta tal punto que muchas veces las facultades de las universidades se comportan como si les hubieran dicho que su reputación crecerá en proporción directa a la altura de los libros que acumulan en sus escritorios. Un despacho de un profesor de la Universidad de Columbia tenía tal magnitud de papeles y torres de libros que al final la facultad le asignó una segunda oficina de modo que los estudiantes pudiesen reunirse con él en la segunda, mucho más cómoda y segura"

Gutxi gorabehera, beren tesia da ordenatzen denbora gehiegi ematen dugula, gero gauzak ordenatuta edukitzeak dakarren denbora aurreztea baino denbora gehiago, eta gainera, azkenean gauza baten bila zabiltzanean topatzen duzuna askoz interesgarriagoa izan daiteke bilatzen ari zinena baino, ez al da hala?

Ba bai, nire bulegoa ez dago batere ordenatua, ordenatua badut ezin ditudalako eskura izan benetan eskuragarri izan nahi ditudan materialak. Gainera, bospasei proiektu aldi berean ditut zabalik, beraz, ezin ezer armairuan gorde!

Hauxe duzue nire etxeko bulegoa, eta beste horrenbeste daukat fakultatean!

Andy Hargreaves-en Enseñar en la Sociedad del Conocimiento

2007-08-26T01:27:00.000+02:00

Liburu honekin hastea ez da inolaz ere kasualitate. Hargreaves-ek oso garbi jartzen ditu gizartean une honetan ditugun koxka nagusiak eta koxka horiek nola eragiten duten eta nola eragin beharko luketen hezkuntzan.

Hiru pasarte hautatu ditut liburuaren tesi nagusia ulertzeko (azpimarrak nireak dira):

McMunduaren ideia, Barber-ri (1995) hartua: "fuerzas económicas, tecnológicas y ecológicas sin freno que exigen uniformidad e intergración, y que hipnotizan a la gente de todas partes con música rápida, ordenadores rápidos y comida rápida -MTV, Macintosh o McDonald´s- presionando a las naciones hacia un único e homogéneo McMundo unido por las comunicaciones, la información, el entretenimiento y el comercio. (...) El McMundo es de hecho una especie de parque temático global donde se entregan rápidamente bienes y servicios estandarizados con posibilidad de escoger sólo algunos extras optativos (...) todo el mundo es igual siempre y cuando puedan permitirse el precio de admisión y se contenten con mirar y consumir"

Familiaren eta giza-harremanen egoera lan-munduaren aurrean, R. Reich-en aipamena (2001): "las más profundas ansiedades de esta era próspera tienen que ver con la erosión de nuestras familias, la fragmentación de nuestras comunidades y el desafío de mantener intacta nuestra integridad". Oatley-k dioen bezala, "el carácter se construye con emociones a largo plazo, tales como el amor o la lealtad, en vez de emociones a corto plazo de enamoramiento o alegría transitoria"

Eta, orain bai, hezkuntza: "En las escuelas secundarias que priorizan los resultados sobre las relaciones, demasiados adolescentes se encuentran cada vez más desmotivados para aprender y alienados de la sociedad del conocimiento"; "los docentes que enseñan más allá de la sociedad del conocimiento desarrollan no sólo el capital intelectual de sus estudiantes, sino también su capital social: la habilidad para formar redes, forjar relaciones, y contribuir, a la vez que extraer, a los recursos humanos de la comunidad y de la sociedad en general"

Nolabait esateko, hezkuntzaren erantzukizuna da gazteak jakintzaren ekonomiaren uholdearen aurrean nortasun sendoa eraikitzea. Oraindik kezkatuegi gaude ikaskuntza intelektualarekin eta erabat ahaztu zaigu emozioetan dagoela giltza. Ikasmina sustatzea, ikaskidetasuna, laguntasuna eta auto-estimua lantzea oso zaila da gaur egungo curriculum zatikatuekin.

Unibertsitatean, hiru hilabete ematen ditut ikasleekin astean bitan, nik eta beste bost edo sei irakaslek. Informazio-dosia eman eta pozik itzultzen gara bulegora, baina horrela, nola lagunduko diegu lanbidea maitatzen? Nola lagunduko diegu hazten, akademikoki, profesionalki eta pertsonalki?

Eta horrek beldur handiagoa ematen dit kontuan hartuta Hezkuntza titulazioetan nabilela. Nola lortuko dugu aldaketa soziala hurrengo belaunaldietara iristea?

Hautatu ditudan hiru aipamenak irakurrita, konturatzen naiz zein desbideratuta gabiltzan, teknifikazioa sustatzen ari gara gure lan-sistema ere hala delako. Irakasle-ikertzaile karrera gogortu egin da, lehiakorragotu, kezkatuegi gaude zenbat argitaratzen dugun, zenbat puntu ditugun... Lanean jo eta ke gabiltza departamentuz departamentu, lan-talde egonkorrik osatu ezinik. Ez zait iruditzen eredu ona garenik. Artikuluak eta artikuluak idatziko ditugu curriculumari buruz, hezkuntzari buruz... hutsalak, guk geuk aplikatzen ez baditugu.

Estandarrak, adierazleak... ondo da, joko horretan jolastuko gara, baina behar bezala jolastuko bagara gizatasuna eta hiritartasuna merezi duten lekuan jarriko ditugu. Zientzia bai, baina zientzia gizatiarra.

Internet ondo dago, baina liburuaaakkk...

2007-08-25T13:25:00.000+02:00

Senarraren ideia hartuta nire blog propioan idazten hasiko naiz. Ez dakit nora iritsiko den hau, baina gutxienez niretzat baliagarri izatea espero dut.

Liburuak oso maite ditut, ez nobelak eta halakoak, ikasteko liburuak baizik. Nire lan esparruko liburu bat irakurtzen dudanean emozionatu egiten naiz, urduritu, piztu, abentura nobela bat balitz bezala -edo segur aski gehiago. Buruan zurrunbiloka darabilkidan ideiak beste norbaitek zehaztasunez idatzita ikusteak izugarrizko poza ematen dit eta ez nuke ezergatik aldatuko.

Horregatik, emozio hori islatu nahian, blog honetan liburuetako ideiak jartzen hasiko naiz. Nora iritsiko naizen?... zaila da esaten. Ahal dudana egingo dut, eta batez ere, nahi dudana. Horretarako daude blogak, ezta?